Quy tắc sao lưu 3-2-1: không bao giờ mất dữ liệu
Áp dụng quy tắc sao lưu 3-2-1 với File History, ổ cứng rời, OneDrive và Google Drive để bảo vệ tài liệu, ảnh khỏi hỏng ổ cứng, mất máy hay ransomware.
Ổ cứng có thể hỏng bất cứ lúc nào, laptop có thể bị mất cắp, ransomware có thể mã hoá toàn bộ tài liệu chỉ trong vài phút. Chỉ có một cách chắc chắn để không mất dữ liệu: sao lưu đều đặn. Quy tắc 3-2-1 là cách làm đơn giản mà các chuyên gia IT áp dụng hàng chục năm nay.
Quy tắc 3-2-1 là gì?
| Số | Ý nghĩa | Ví dụ thực tế |
|---|---|---|
| 3 | Có 3 bản dữ liệu (1 bản gốc + 2 bản sao) | Tài liệu trên laptop + ổ cứng rời + đám mây |
| 2 | Lưu trên 2 loại thiết bị khác nhau | Ổ SSD trong máy và ổ cứng rời USB |
| 1 | 1 bản để ở nơi khác (ngoài nhà/văn phòng) | OneDrive, Google Drive hoặc ổ cứng gửi ở nhà người thân |
Nhờ vậy, dù cháy nhà, mất máy hay ổ cứng chết, bạn luôn còn ít nhất một bản. Lưu ý: System Restore chỉ khôi phục hệ thống, không phải bản sao lưu dữ liệu.
Bản sao thứ nhất: File History ra ổ cứng rời
File History có sẵn trong Windows 11, tự động lưu nhiều phiên bản tài liệu theo thời gian.
- Cắm ổ cứng rời (nên có dung lượng gấp 2–3 lần dữ liệu cần lưu).
- Nhấn Win, gõ File History và mở (nằm trong Control Panel → System and Security → File History).
- Bấm Turn on. Vào Advanced settings để chọn tần suất lưu (ví dụ mỗi giờ) và thời gian giữ phiên bản.
- File History sao lưu các thư mục thư viện (Documents, Pictures, Desktop…). Nếu tài liệu nằm ở ổ D, thêm thư mục đó vào một thư viện, hoặc dùng phần mềm sao lưu của hãng ổ cứng.
Để khôi phục: chuột phải vào tệp hoặc thư mục → Properties → Previous Versions, hoặc mở File History → Restore personal files.
Bản sao ngoài nhà: OneDrive hoặc Google Drive
OneDrive
- Đăng nhập OneDrive bằng tài khoản Microsoft (miễn phí 5 GB, Microsoft 365 Personal/Family có 1 TB mỗi người).
- Bấm biểu tượng đám mây trên thanh tác vụ → bánh răng → Settings → Sync and backup → Manage back up.
- Bật sao lưu cho Desktop, Documents, Pictures.
Ứng dụng Windows Backup có sẵn trong Windows 11 cũng dùng OneDrive để sao lưu thư mục, cài đặt và danh sách ứng dụng — tiện khi chuyển sang máy mới.
Google Drive
Cài Google Drive for desktop, vào Settings (Preferences) → My Computer → Add folder để chọn thư mục cần sao lưu lên Drive. Tài khoản miễn phí có 15 GB dùng chung với Gmail và Google Photos (xem bài giải phóng dung lượng Google).
Đồng bộ không hoàn toàn là sao lưu
Đồng bộ đám mây sẽ xoá theo khi bạn xoá tệp trên máy, và tải lên cả tệp đã bị ransomware mã hoá. Vì vậy:
- Biết cách dùng Recycle bin và Version history của OneDrive/Google Drive (thùng rác giữ tệp khoảng 30 ngày).
- OneDrive có tính năng Restore your OneDrive đưa toàn bộ về thời điểm trước, nhưng chỉ dành cho tài khoản Microsoft 365 trả phí và doanh nghiệp.
- Vẫn cần bản trên ổ cứng rời ngắt kết nối — đó là “chữ 2” trong quy tắc.
Lịch sao lưu và kiểm tra khôi phục
- Tự động hằng ngày: OneDrive/Google Drive.
- Hằng tuần: cắm ổ cứng rời để File History chạy, sau đó rút ra.
- Hằng quý: thử khôi phục vài tệp để chắc bản sao lưu dùng được; kiểm tra tình trạng ổ cứng (xem bài kiểm tra ổ cứng).
Sao lưu tốt cũng là lớp bảo vệ quan trọng nhất trước mã độc tống tiền.